Chirurgia to dziedzina medycyny zajmująca się leczeniem operacyjnym. Jest nauką nadrzędną i zawiera wiele podspecjalności. Sama nazwa chirurgia identyfikowana jest z dziedziną o nazwie chirurgia ogólna. Jest to kliniczna dziedzina medycyny. Oprócz chirurgii zabiegowej istnieje jednak szeroki zakres chirurgii zachowawczej. Praca chirurga jest ciągłym wybieraniem mniejszego ryzyka. Niekiedy okazuje się, że mniejszym ryzykiem jest zaniechanie operacji, np. leczenie operacyjne małej przepukliny u pacjenta z ciężką niewydolnością oddechową stanowi większe ryzyko niż zaniechanie operacji.

Część ogólna (wstęp do chirurgii) dotyczy ogólnych zasad gojenia ran, zakażeń, przetaczania krwi, żywienia, regulacji gospodarki elektrolitowej organizmu, postępowania przed- i pooperacyjnego, zasad doraźnej pomocy w stanach zagrożenia życia, ogólnych zasad techniki operacyjnej (niektórzy autorzy do części ogólnej chirurgii zaliczają zagadnienia związane z leczeniem przepuklin).

Chirurg ogólny to specjalista zajmujący się leczeniem operacyjnym i pooperacyjnym. Przeprowadza zabiegi chirurgiczne i operacje na tkankach miękkich oraz twardych w obrębie klatki piersiowej, jamy brzusznej, układu naczyniowego, kończyn, kręgosłupa i czaszki. Wykonuje m. in. takie zabiegi jak oczyszczanie i zszywanie ran, zmiany opatrunku, zdejmowanie szwów, usuwanie ciał obcych, wycinanie zmian skórnych, pobieranie materiału biologicznego do badań laboratoryjnych, leczenie operacyjne w przypadku urazów, oparzeń i złamań. Może także wykonywać zabiegi inwazyjne i przeprowadzać diagnostyczne próby czynnościowe.

 

Chirurgia naczyniowa jest gałęzią chirurgii zajmującą się patologiami w obrębie naczyń krwionośnych i limfatycznych, z wyłączeniem serca. Jak wiadomo, dopływ wystarczającej ilości krwi jest bezwzględnym warunkiem zachowania życia i funkcji każdego narządu, stąd też niezwykle ważne jest, aby zapewnić naczyniom odpowiednią drożność. Już po kilku minutach całkowitego niedokrwienia dochodzi do powstania nieodwracalnych zmian, a choroby naczyniowe są obecnie jedną z głównych przyczyn zgonów na całym świecie.

Większość chirurgicznych chorób tętnic polega na nagłym lub powolnym zwężeniu ich światła, aż do całkowitego ich zamknięcia. Doprowadza to do wspomnianych zaburzeń w ukrwieniu, a także zwiększa ryzyko powstania skrzepu w obrębie naczynia. Operacje wykonywane przez chirurgów naczyniowych są zatem bardzo często zabiegami ratującymi dany narząd lub życie chorego. Polegają głównie na udrożnieniu naczynia (np. embolektomia), poszerzeniu jego światła, usunięciu patologii w jego obrębie (np. usunięcie tętniaka), a w razie konieczności przeszczepieniu naczynia lub wstawianiu protez naczyniowych.

Chirurg naczyniowy rozpoznaje, różnicuje i leczy operacyjnie ostre i przewlekłe, wrodzone i nabyte choroby układu naczyniowego za wyjątkiem naczyń ośrodkowego układu nerwowego i dużych naczyń leczonych w ramach kardiochirurgii, planuje i nadzoruje rehabilitację chorych po przebytym leczeniu operacyjnym oraz podejmuje działania na rzecz promocji zdrowia i zapobiegania chorobom naczyń.